Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ được Nhà nước đặc biệt quan tâm. Để bảo đảm công nhận đúng đối tượng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, trong đó quy định cụ thể các điều kiện mà doanh nghiệp phải đáp ứng khi đề nghị cấp Giấy chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Việc nắm rõ điều kiện cấp Giấy chứng nhận không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ mà còn tận dụng tốt các chính sách ưu đãi liên quan. Hãy cùng Luật Hợp Nhất tìm hiểu quy định pháp luật hiện hành về nội dung này thông qua bài viết dưới đây.
1. Quy định chung về điều kiện cấp Giấy chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ
Tại Nghị định 268/2025/NĐ-CP đã quy định các điều kiện chung cho mọi doanh nghiệp và điều kiện riêng áp dụng cho từng mô hình doanh để được cấp giấy Chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Điều kiện chung được áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp đã được quy định tại khoản 1 Điều 49 Nghị định này, cụ thể như sau:
“1. Điều kiện chung:
a) Được thành lập và đang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp;
b) Tạo ra sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ một trong các kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo được sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp…”
Quy định này đã xác định rõ đối tượng áp dụng là những doanh nghiệp được thành lập hợp pháp theo Luật Doanh nghiệp 2020 và doanh nghiệp phải đang hoạt động thực tế và không trong tình trạng giải thể, phá sản. Đây là điều kiện nền tảng, bảo đảm tính pháp lý của chủ thể được cấp Giấy chứng nhận. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải tạo ra sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, sản phẩm được hình thành từ kết quả nghiên cứu mà doanh nghiệp sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp, quy định này nhấn mạnh yếu tố thương mại hóa kết quả nghiên cứu, không chỉ dừng ở nghiên cứu lý thuyết.
Các kết quả nghiên cứu hợp pháp được được thừa nhận được quy định cụ thể tại điểm b khoản 1 Điều 49 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, bao gồm:
- Sáng chế; giải pháp hữu ích; kiểu dáng công nghiệp; thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn được bảo hộ tại Việt Nam;
- Chương trình máy tính đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả;
- Giống vật nuôi mới; giống cây trồng mới; giống thủy sản mới; giống cây lâm nghiệp mới; tiến bộ kỹ thuật đã được bảo hộ hoặc công nhận;
- Kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được nghiệm thu hoặc xác nhận, công nhận theo quy định pháp luật.
2. Quy định về điều kiện cấp Giấy chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ đối với doanh nghiệp lớn
Đối với những doanh nghiệp lớn, Nghị định số 268/2025/NĐ-CP đặt ra các tiêu chí ở mức cao, phản ánh vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo, được quy định cụ thể tại khoản 2 Điều 49 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP như sau:
“2. Điều kiện đối với doanh nghiệp lớn:
a) Phải có tổng chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân trong 03 năm tài chính liền kề hoặc từ 200 tỷ đồng Việt Nam /năm trở lên trong 03 năm tài chính liền kề; trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 03 năm thì tính bình quân trên toàn bộ thời gian hoạt động kể từ khi thành lập, nhưng không ít hơn 01 năm tài chính đầy đủ;
b) Có bộ phận nghiên cứu và phát triển với tối thiểu 10 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên, trong đó có ít nhất 05 nhân lực là người Việt Nam;
c) Sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chiếm tối thiểu 30% tổng doanh thu hoặc đạt từ 90 tỷ đồng Việt Nam/năm trở lên trong 03 năm tài chính liền kề; trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 03 năm thì tính bình quân trên toàn bộ thời gian hoạt động kể từ khi thành lập, nhưng không ít hơn 01 năm tài chính đầy đủ;
d) Sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang lại một trong các hiệu quả:
Được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài;
Được tạo ra từ công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao theo quy định pháp luật;
Đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế về chất lượng hoặc môi trường.”
Điều kiện đặt ra đối với những doanh nghiệp lớn đòi hỏi các tiêu chí cao về đầu tư, nguồn nhân lực và doanh thu từ sản phẩm khoa học công nghệ. Phải chi cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo (R&D) đạt tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân trong 3 năm hoặc từ 200 tỷ đồng/năm trở lên, có bộ phận R&D với ít nhất 10 nhân lực trình độ đại học trở lên trong đó có tối thiểu 5 người Việt Nam; doanh thu từ sản phẩm khoa học công nghệ chiếm ít nhất 30% tổng doanh thu hoặc đạt từ 90 tỷ đồng/năm; sản phẩm khoa học công nghệ phải tạo ra rõ nét, như xuất khẩu ra nước ngoài, thuộc công nghệ khuyến khích chuyển giao, hoặc đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế.
Các tiêu chí này cho thấy doanh nghiệp khoa học công nghệ quy mô lớn không chỉ cần đầu tư mạnh cho R&D mà còn phải chứng minh hiệu quả thương mại và giá trị lan tỏa của công nghệ.
3. Quy định về điều kiện cấp Giấy chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ đối với doanh nghiệp vừa
Đối với doanh nghiệp vừa, pháp luật điều chỉnh các tiêu chí theo hướng phù hợp hơn so với điều kiện áp dụng đối với các doanh nghiệp lớn, được quy định tại khoản 3 Điều 49 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP như sau:
“3. Điều kiện đối với doanh nghiệp vừa:
a) Phải có tổng chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân trong 03 năm tài chính liền kề; trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 03 năm thì tính bình quân trên toàn bộ thời gian hoạt động kể từ khi thành lập, nhưng không ít hơn 01 năm tài chính đầy đủ;
b) Có bộ phận nghiên cứu phát triển với tối thiểu 05 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên, trong đó có nhân lực là người Việt Nam;
c) Sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chiếm tối thiểu 20% tổng doanh thu trong 03 năm tài chính liền kề; trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 03 năm thì tính bình quân trên toàn bộ thời gian hoạt động kể từ khi thành lập, nhưng không ít hơn 01 năm tài chính đầy đủ.”
So với doanh nghiệp lớn, các yêu cầu về nhân lực và tỷ trọng doanh thu được giảm, song vẫn bảo đảm doanh nghiệp phải duy trì hoạt động đổi mới sáng tạo ổn định và có đóng góp đáng kể trong cơ cấu kinh doanh.
4. Quy định về điều kiện cấp Giấy chứng nhận Doanh nghiệp khoa học và công nghệ đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ
Điều kiện đối với những doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ được quy định tại khoản 4 Điều 49 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP như sau:
“4. Điều kiện đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ:
a) Phải có tổng chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân trong 03 năm tài chính liền kề; trường hợp doanh nghiệp hoạt động dưới 03 năm thì tính bình quân trên toàn bộ thời gian hoạt động kể từ khi thành lập, nhưng không ít hơn 01 năm tài chính đầy đủ;
b) Có tối thiểu 02 nhân lực hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có nhân lực là người Việt Nam, hoặc thuê từ 02 chuyên gia trở lên từ cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ;
c) Có ít nhất 01 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được thương mại hóa.”
Quy định này mở rộng cơ hội cho startup công nghệ, doanh nghiệp non trẻ, kể cả trong trường hợp chưa có bộ máy R&D lớn nhưng đã có bước đầu thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ.
Có thể thấy rằng, quy định về điều kiện cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại Nghị định số 268/2025/NĐ-CP đã đưa ra các quy định về mức độ yêu cầu đáp ứng theo từng quy mô doanh nghiệp. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để sàng lọc, công nhận đúng đối tượng, đồng thời tạo hành lang pháp lý thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Quý bạn đọc có thắc mắc hoặc có nhu cầu cần được tư vấn về vấn đề nêu trên vui lòng liên hệ địa chỉ email: info@hnlaw.com.vn, SĐT: 0972362884 của Công ty Luật TNHH Hợp Nhất để được hướng dẫn thêm!
————————-
Người thực hiện: Lã Hiểu Khánh
Tham vấn bởi: Ths.LS. Nguyễn Thị Hằng Như
(Bản quyền tác giả và sở hữu chuyên đề thuộc về Công ty Luật TNHH Hợp Nhất)